أيوب صبري باشا (پاشا) (مترجم: عبد الرسول منشى)

19

مرآة الحرمين (سفرنامه مكه) (فارسى) ( چاپ مركز پژوهشى ميراث مكتوب ، 1382 ش )

ج دوم : صفحه اول مذهب زر و شنجرف و لاجورد و سبز « 1 » . نسخه دوم : محفوظ در گنجينه كتابخانه وقفى حاج حسين آقاملك به شمارهء 4355 با مشخصات : صفحه اول و دوم سرلوح مذهب زر و شنجرف و لاجورد و سبز ، دو صفحه اول بين السطور طلااندازى ، مجدول « 2 » . چنانچه مشاهده مىشود ، تذهيب و تزئين نسخه دوم نسبت به نسخه اول كمتر است و خود حكايت از مراتب صاحبان نسخ ، يعنى كسانى كه نسخ پس از ترجمه و كتابت بديشان اهداء شده است ، دارد . نسخه اول به ناصر الدّين شاه قاجار اهداء شده ، پس طبيعى است كه آرايش و پيرايش نسخه شاهانه باشد و نسخهء دوم به حاجى مخبر الدوله وزير علوم و تلگراف و معادن وقت اهداء شده است . كاتب هردو نسخه فرد واحدى است ، با اين تفاوت كه در نسخه اول ، پايان مجلد اول ، كاتب بدون معرفى خود نسخه را چنين به پايان مىرساند : « قد تمّت بعونه المتعال المجلد [ كذا ] الاولى من مجلداته فى شهر محرم الحرام من شهور سنة 1307 من الهجرة النّبويّة عليه و آله آلاف التّحية و السّلام » و در پايان مجلد دوم ضمن معرفى خود نسخه را چنين به پايان مىرساند : « ترجمهء خانه‌زاد عبد الرّسول تبريزى منشى و مترجم تركى عثمانى و تحرير جان نثار محمد قزوينى مشهور به آشورى دهم شهر جمادى الثانيه 1308 » . همو نسخه دوم را چنين به پايان مىرساند : « قد فرغ من تحرير كتاب مرآت الحرمين فى ليلة الثانى عشر من شهر رمضان المبارك و انا الاقل محمد بن حاجى محمد قلى القزوينى المعروف به آشورى 1308 » .

--> ( 1 ) . انوار ، سيد عبد الله . فهرست نسخ خطّى كتابخانهء ملّى ايران . تهران : كتابخانه ملى جمهورى اسلامى ايران ، 1371 . جلد چهارم ، ص 325 . ( 2 ) . فهرست نسخه‌هاى خطّى كتابخانهء ملّى ملك ، كتابهاى فارسى ، زير نظر ايرج افشار و محمد تقى دانش‌پژوه با همكارى محمد باقر حجتى و احمد منزوى ، تهران : كتابخانه ملى ملك وابسته به آستان قدس رضوى ، 1354 ، ص 141 .